ถังดับเพลิง CO2 คืออะไร ใช้ดับไฟอะไรได้ และข้อจำกัด

ถังดับเพลิง CO2 คือถังที่บรรจุก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์อัดแรงดันสูง ใช้ดับไฟได้ 2 ประเภท คือ ไฟ B จากน้ำมัน ของเหลวไวไฟ และแก๊ส กับไฟ C จากอุปกรณ์ไฟฟ้า ฉีดแล้วไม่ทิ้งคราบ จึงเหมาะกับตู้ไฟและห้องเครื่อง แต่ไม่เหมาะกับไฟจากไม้หรือกระดาษ ห้ามใช้กับหม้อทอดน้ำมัน และต้องระวังเมื่อใช้ในห้องปิด

ถังดับเพลิง CO2 ทำงานอย่างไร

ตามคู่มือถังดับเพลิงของ OSHA ก๊าซ CO2 ไม่ติดไฟและถูกอัดไว้ด้วยแรงดันสูงมาก เมื่อฉีด ก๊าซจะไล่ออกซิเจนออกจากรอบฐานไฟ และมีเกล็ดน้ำแข็งแห้งพ่นออกจากกระบอกฉีดช่วยให้ไฟเย็นลง จากนั้นก๊าซระเหยไปเอง NFPA ระบุว่าข้อดีหลักของ CO2 คือไม่เหลือคราบ เหมาะกับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่บอบบางและราคาสูง

ดูจากภายนอกได้ไม่ยาก ถัง CO2 มีกระบอกฉีดแข็งขนาดใหญ่และไม่มีเกจวัดแรงดัน การตรวจว่าก๊าซยังเต็มอยู่ใช้วิธีชั่งน้ำหนัก ถัง CO2 ของ HATRON ฉลากระบุว่าผลิตตาม BS EN3 ทดสอบแรงดันที่ 3,600 psi ใช้สายแรงดันสูงและกระบอกฉีดขนาดใหญ่

ถังดับเพลิง CO2 ใช้ดับอะไร ดับไฟได้กี่ประเภท

ดับได้ 2 ประเภท คือ B และ C มอก. 881-2567 เครื่องดับเพลิงยกหิ้ว คาร์บอนไดออกไซด์ เขียนขอบข่ายไว้ว่าถังชนิดนี้ต้องใช้ดับเพลิงประเภท B และ C ได้ทั้ง 2 ประเภท ตรงกับ NFPA ที่ให้ใช้กับไฟ B และ C จุดที่เหมาะกับถัง CO2

• ตู้ควบคุมไฟฟ้า ตู้ MDB ห้องไฟฟ้า
• ห้องเครื่อง ห้องปั๊ม มอเตอร์ และเครื่องจักรที่ห้ามเปื้อน
• ห้องแล็บ และจุดเก็บน้ำมันหรือตัวทำละลายในพื้นที่ปิด
• ห้องที่มีอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ราคาสูง

เทียบ CO2 กับถังชนิดอื่นสำหรับตู้ไฟและห้องเซิร์ฟเวอร์ได้ใน ถังดับเพลิงไฟฟ้า ตู้ไฟ และห้องเซิร์ฟเวอร์ ใช้แบบไหน

ไฟที่ไม่ควรใช้ถัง CO2

• ไฟ A จากไม้ กระดาษ ผ้า OSHA ไม่แนะนำ เพราะไฟอาจคุกรุ่นต่อและลุกขึ้นใหม่หลังก๊าซจางไป ฉลากถัง HATRON ก็ระบุแค่ B และ C
• ไฟกระทะหรือหม้อทอดน้ำมัน OSHA เตือนว่าห้ามใช้ถังน้ำหรือถัง CO2 กับหม้อทอด เพราะอาจเกิดปฏิกิริยารุนแรงคล้ายการระเบิด ต้องใช้ถังที่ระบุไฟ K เช่น ถังดับเพลิง SC-AFFF PLUS
• ไฟจากโลหะ ไฟประเภท D ต้องใช้ผงดับไฟโลหะเฉพาะ
• กลางแจ้งที่ลมแรง หรือในห้องที่ลมพัดแรง NFPA ระบุว่าก๊าซจะกระจายเร็วจนดับไฟไม่สำเร็จ

วิธีฉีดถัง CO2

1. ตัดไฟที่ต้นทางก่อนถ้าทำได้ ยืนให้ทางหนีอยู่ด้านหลัง
2. ดึงสลักนิรภัย จับที่ด้ามจับเท่านั้น ห้ามจับกระบอกโลหะหรือปลายฉีด เพราะกระบอกจะเย็นจัดขณะฉีด
3. เริ่มฉีดห่างไฟประมาณ 8 ฟุต หรือราว 2.4 เมตร ตามฉลากถัง HATRON เล็งที่ฐานไฟ ไม่ใช่เปลวด้านบน
4. บีบคันบีบต่อเนื่อง ส่ายซ้ายขวาให้คลุมฐานไฟ แล้วขยับเข้าใกล้ทีละน้อย
5. ไฟดับแล้วถอยออกและเฝ้าดูว่าไม่ลุกซ้ำ ถ้าอยู่ในห้องปิด ให้ออกจากห้องแล้วเปิดระบายอากาศ

ข้อควรระวังเวลาใช้

• ห้องปิด ปริมาณ CO2 ที่ใช้ดับไฟทำให้ออกซิเจนรอบตัวลดลง OSHA ห้ามใช้ในพื้นที่อับที่มีคนอยู่ถ้าไม่มีอุปกรณ์ช่วยหายใจ ต้องรอให้อากาศถ่ายเทก่อนกลับเข้าไป
• ระยะฉีดสั้น ประมาณ 1 ถึง 2.4 เมตรตาม NFPA ต้องเข้าไปใกล้ไฟพอสมควร ถ้าไฟลามใหญ่จนเข้าใกล้ไม่ได้ ให้ออกจากพื้นที่และโทร 199
• บีบแล้วต้องเติม ถังที่บีบไปแล้วแม้นิดเดียวต้องส่งบรรจุก๊าซใหม่ ร้านรับบรรจุน้ำยาเครื่องดับเพลิงทุกชนิด

ความเสี่ยงของถังแต่ละชนิด รวมถึงถังรั่ว อ่านต่อใน ถังดับเพลิงอันตรายไหม

ขนาด น้ำหนัก และราคาถัง CO2

ถัง CO2 ของ HATRON มีขนาด 10 ปอนด์ ราคา 2,500 บาท ตัวเลข 10 ปอนด์คือปริมาณก๊าซที่บรรจุ ประมาณ 4.5 กก. น้ำหนักทั้งถังมากกว่านี้ เพราะตัวถังต้องหนาเพื่อรับแรงดันสูง เหตุผลเดียวกันทำให้ถัง CO2 แพงกว่าถังผงเคมีแห้งขนาดเท่ากัน ซึ่งราคา 1,000 บาท ถ้าต้องการน้ำหนักรวมของถังเพื่อวางแผนติดตั้ง สอบถามร้านได้

ดูสเปกและสั่งซื้อ: ถังดับเพลิง CO2 10 ปอนด์ เทียบราคาทุกรุ่นที่ ราคาถังดับเพลิง

มาตรฐาน มอก. ของถัง CO2

มอก. 881-2567 เป็นมาตรฐานทั่วไป ไม่ใช่มาตรฐานบังคับ มีผลตั้งแต่ 21 พฤษภาคม 2568 ใช้กับถังยกหิ้วที่น้ำหนักรวมไม่เกิน 25 กก. ถัง CO2 ของ HATRON ระบุบนฉลากว่าผลิตตาม BS EN3

CO2 หรือ BF2000 เลือกแบบไหน

ทั้งสองแบบไม่ทิ้งคราบ ถ้าพื้นที่มีกระดาษ เฟอร์นิเจอร์ หรือผ้าปนอยู่ด้วย เช่น ออฟฟิศและห้องประชุม เลือก ถังดับเพลิง BF2000 ที่ฉลากระบุ A B C ถ้าเป็นตู้ไฟฟ้าหรือห้องเครื่องโดยเฉพาะ CO2 ตรงงานกว่า อ่านการเทียบละเอียดใน ถังดับเพลิงไม่ทิ้งคราบ และชนิดถังอื่นใน ถังดับเพลิงมีกี่ชนิด

คำถามที่พบบ่อย

ถังดับเพลิง CO2 ใช้ดับอะไร

ใช้ดับไฟ B จากน้ำมัน ทินเนอร์ และแก๊ส กับไฟ C จากอุปกรณ์ไฟฟ้า เหมาะกับตู้ไฟ ห้องเครื่อง และห้องที่มีอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เพราะก๊าซระเหยหมดไม่ทิ้งคราบ

ถังดับเพลิง CO2 ดับไฟได้กี่ประเภท

2 ประเภท คือ B และ C ไม่แนะนำกับไฟ A จากไม้หรือกระดาษเพราะอาจลุกขึ้นใหม่หลังก๊าซจางไป และห้ามใช้กับหม้อทอดน้ำมันหรือไฟจากโลหะ

ถังดับเพลิง CO2 ขนาด 10 ปอนด์ หนักกี่กิโล

10 ปอนด์คือปริมาณก๊าซที่บรรจุ ประมาณ 4.5 กก. น้ำหนักรวมทั้งถังมากกว่านี้ เพราะตัวถังต้องหนาเพื่อรับแรงดันสูง ถ้าต้องการน้ำหนักรวมของถัง HATRON สอบถามร้านได้

ใช้ถัง CO2 ในห้องปิดได้ไหม

ใช้ได้กับไฟ B และ C แต่ CO2 ทำให้ออกซิเจนในห้องลดลง ฉีดเสร็จให้ออกจากห้องทันที และเปิดระบายอากาศก่อนกลับเข้าไป

ทำไมถัง CO2 ไม่มีเกจวัดแรงดัน

ถัง CO2 ตรวจปริมาณก๊าซด้วยการชั่งน้ำหนัก ถ้าน้ำหนักลดลงจากเดิม แปลว่าก๊าซรั่วหรือถูกใช้ไปแล้ว ต้องส่งตรวจและบรรจุใหม่

แหล่งอ้างอิง

1. คู่มือถังดับเพลิงของ OSHA osha.gov
2. NFPA nfpa.org
3. มอก. 881-2567 เครื่องดับเพลิงยกหิ้ว คาร์บอนไดออกไซด์ a.tisi.go.th